ZANIECZYSZCZENIA FOSFOREM JAKO BARIERA JAKOŚCI WÓD ZBIORNIKÓW MAŁEJ RETENCJI NA PODLASIU
 
Więcej
Ukryj
1
Wydział Budownictwa i Inżynierii Środowiska, Politechnika Białostocka, ul. Wiesjka 45A, 15-351 Białystok
Data publikacji: 15-06-2016
 
Inż. Ekolog. 2016; 48:202–207
SŁOWA KLUCZOWE
DZIEDZINY
STRESZCZENIE ARTYKUŁU
Zaporowe zbiorniki retencyjne tworzone na rzekach odgrywają szczególną rolę jako proekologiczne formy zatrzymywania i spowolnienia odpływu wód . Celem podjętych badań była ocena jakości wód dopływających do zbiorników małej retencji ze względu na stężenie w nich fosforu ogólnego i fosforanów. Do badań wybrano trzy zbiorniki małej retencji położone na terenie gmin: Brańsk, Dubicze Cerkiewne i Kleszczele w województwie podlaskim. Doboru obiektów badawczych dokonano z uwagi na podobieństwo rodzaju zagospodarowania zlewni cieku dopływającego, sposobów wykorzystania retencjonowanej wody oraz niewielką powierzchnię zbiorników. Dopływający do zbiornika ciek wnosi wraz z wodą substancje biogenne, które wpływają na jakość jego wód w sposób bezpośredni, powodując wysokie stężenia w wodzie, albo pośredni polegający na inicjowaniu lub przyspieszaniu procesów degradacji zbiornika i utratę jego walorów użytkowych. Biorąc pod uwagę stężenia fosforu ogólnego można stwierdzić, że jedynie w przypadku 20,8% próbek wody pobieranych z rzeki Nurzec, zasilającej zbiornik Otapy-Kiersnówek, około 25% próbek wody rzeki Orlanki, zasilającej zbiornik Bachmaty i 17% próbek pobieranych z cieku zasilającego zbiornik Repczyce odpowiadały wartościom określonym dla drugiej klasy w obowiązującym Rozporządzeniu Ministra Środowiska [Rozporządzenie 2014]. Można przypuszczać, że taka sytuacja spowodowana jest długotrwałym nawożeniem nawozami naturalnymi, co w konsekwencji doprowadziło do przesycenia gleb i przedostawania się związków fosforu do wód rzecznych na terenach użytkowanych rolniczo. Zwłaszcza w okresach wczesnowiosennych rosnąca temperatura wraz z opadami deszczu powodowała rozmarzanie gleby co skutkowało rosnącymi stężeniami zanieczyszczeń wnoszonymi wraz ze spłukiwanymi cząsteczkami gleby podczas spływu powierzchniowego i podpowierzchniowego. Obliczone wartości TSI(TP) w zbiorniku Otapy-Kiersnówek wyniosły 112,4 w 2012 roku hydrologicznym a 112,7 w 2013roku, w zbiorniku Bachmaty 73,04-75,71 i w zbiorniku Repczyce 101,07-102,12, co pozwoliło je zakwalifikować jako hipertroficzne.