­MAŁA RETENCJA WODNA W PROGRAMACH OCHRONY ŚRODOWISKA GMIN NADWARCIAŃSKICH
Arnold Bernaciak 1  
,  
Marcin Spychała 2  
,  
Mariusz Korytowski 2  
,  
 
 
Więcej
Ukryj
1
Wyższa Szkoła Bankowa w Poznaniu, Al. Niepodległości 2, 61-874 Poznań
2
Wydział Melioracji i Inżynierii Środowiska, Uniwersytet Przyrodniczy w Poznaniu, ul. Piątkowska 94E, 60-649 Poznań
3
Wydział Biologii, Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, ul. Umultowska 89, 60-995 Poznań
Data publikacji: 04-10-2015
 
Inż. Ekolog. 2015; 44:121–130
SŁOWA KLUCZOWE
STRESZCZENIE ARTYKUŁU
Gminy na podstawie obowiązujących przepisów o ochronie środowiska powinny posiadać stosowne programy systematycznie aktualizowane. Część gmin w Polsce niestety nie wywiązuje się z tego zadania. W zmiennym i kontrastowym klimacie kraju z coraz większym nasileniem okresów niedoborów opadów, problematyka dotycząca małej retencji wodnej staje się aktualna i istotna. Celem opracowania była identyfikacja działań podejmowanych przez gminy w ramach programów ochrony środowiska w zakresie ochrony i gospodarowania wodami w programach ochrony środowiska gmin nadwarciańskich, w tym w szczególności dotyczących małej retencji wodnej. Gminy leżące w bezpośrednim sąsiedztwie rzeki Warty powinny traktować te kwestie jako szczególnie istotne. Na podstawie przeprowadzonej analiz stwierdzono, że zadania z zakresu gospodarki wodnej zdominowane są przez budowę oczyszczalni ścieków i kanalizacji. Mała retencja wodna nie stanowi w żadnym analizowanym programie priorytetu, a tylko w jednym programie ujęta jest jako cel, jednak w odniesieniu do ochrony przeciwpowodziowej. Mała retencja wodna ujęta jest w programach ochrony środowiska dość licznie na poziomie zadań, aczkolwiek zadania z nią związane stanowią zaledwie 5–6% wszystkich zadań. Może to sugerować niewielki stopień rzeczywistego przywiązywania wagi przez władze lokalne do tego obszaru działań lub też ich realizację bardziej przy okazji, ewentualnie niedostrzeganie tego typu działań, jako prowadzonych przez inne jednostki. Jedną z głównych potencjalnych przyczyny marginalnego traktowania małej retencji w gminnych programach ochrony środowiska może być priorytetowe traktowanie obszaru budowy lub rozbudowy sieci sanitarnych oraz budowy oczyszczalni ścieków w ramach Krajowego Programu Oczyszczania Ścieków Komunalnych.
 
REFERENCJE (25)
1.
Bieroński J. 2005. Zbiorniki małej retencji – problemy funkcjonowania. Struktura przestrzenno-funkcjonalna krajobrazu, Vol. 17, Uniwersytet Wrocławski, Wrocław, 101–110.
 
2.
Chądzyński J., Nowakowska A., Przygodzki Z. 2007. Region i jego rozwój w warunkach globalizacji. Warszawa, Wydawnictwo Fachowe CeDeWu, 210.
 
3.
Kowalczak P. 2001. Hierarchia potrzeb obszarowych małej retencji w dorzeczu Warty. IMGW Warszawa, 124.
 
4.
Kowalczak P., Farat R., Kępińska–Kasprzak M., Kuźnicka M., Mager P. 1997. Hierarchia potrzeb obszarowych małej retencji. Materiały badawcze, Seria: Gospodarka Wodna i Ochrona Wód 19, IMGW Warszawa, 91.
 
5.
Mioduszewski W. 2012. Zjawiska ekstremalne w przyrodzie – susze i powodzie. Współczesne problemy kształtowania i ochrony środowiska. Monografie 3(3), 57–74.
 
6.
Mioduszewski W., Pierzgalski E. 2009. Zwiększane możliwości retencyjnych oraz przeciwdziałanie powodzi i suszy w ekosystemach leśnych na terenach nizinnych (Projekt programu). Centrum Koordynacji Projektów Środowiskowych, Warszawa, 73.
 
7.
Powolna P. 2015. Gospodarka wodna i ochrona wód rzeki Warty w gminnych programach ochrony środowiska. Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, Wydział Biologii, praca mgr.
 
8.
Przybyłek Ł., Goździk M. 2008. Wielki projekt małej retencji w lasach państwowych. Studia i Materiały Centrum Edukacji Przyrodniczo – Leśnej, R.10, 2 (18), 49–54.
 
9.
Przybyła C., Mrozik K. 2008. Realizacja inwestycji małej retencji w województwie wielkopolskim w latach 1998-2005. Zeszyty Problemowe Postępu Nauk Rolniczych, 528, 449–456.
 
10.
Tymczuk Z., Przybyła C., Sosiński M. 2005. Priorytetowe kierunki działań w realizacji programu małej retencji wodnej w latach 2005-2015 w województwie wielkopolskim. Roczniki AR w Poznaniu 365, Mel. i Inż. Środ. 26, 461–467.
 
11.
Przybyła C. 2015. Znaczenie małej retencji wodnej w planowaniu przestrzennym. Merkuriusz Polski. 77, 24–25.
 
12.
Kowalczak P. 2015. Mała retencja. Merkuriusz Polski, 77, 23–24.
 
13.
Strategia rozwoju województwa śląskiego, 46.
 
14.
Plan zagospodarowania województwa śląskiego, 49, 87.
 
15.
Program ochrony środowiska dla województwa śląskiego do roku 2013 z uwzględnieniem perspektywy do roku 2018, 158.
 
16.
Program małej retencji dla województwa śląskiego, 72–86.
 
17.
Strategia rozwoju województwa łódzkiego 2020, 99.
 
18.
Plan zagospodarowania województwa łódzkiego, 217.
 
19.
Wojewódzki program małej retencji dla województwa łódzkiego, 79.
 
20.
Aneks wojewódzkiego programu małej retencji dla województwa łódzkiego, 47.
 
21.
Program ochrony środowiska województwa łódzkiego 2012, 62.
 
22.
Strategia rozwoju województwa wielkopolskiego do 2020 r., 55–56.
 
23.
Plan zagospodarowania przestrzennego województwa wielkopolskiego, 52–53.
 
24.
Program ochrony środowiska województwa wielkopolskiego na lata 2012-2015. Mała retencja wodna na terenie województwa wielkopolskiego – aktualizacja, 95–96.
 
25.
Program ochrony środowiska województwa lubuskiego na lata 2012–2015 z perspektywą do 2019 r. Program małej retencji wodnej w województwie lubuskim, aktualizacja programu, 172.